Het staatsrecht

Vanaf nu beginnen we elke week met een schema dat je in Week 1 ook hebt bestudeerd. Het staatsrecht is onderdeel van het publiekrecht. Zoals we hebben gezien in Week 1, kent het staatsrecht niet het onderscheid tussen formeel en materieel recht.

staatsrecht

De belangrijkste onderwerpen die het staatsrecht regelt, zijn:

  • de inrichting en bevoegdheden van de staat en zijn organen;
  • de verhouding tussen de staat en de burger;
  • de mogelijkheden van burgers om invloed uit te oefenen op het functioneren van de staat.

Hieruit kun je verschillende functies afleiden die het staatsrecht vervult:

De constituerende functie: Het staatsrecht creëert (constitueert) organen en ambten en bepaalt hoe deze worden ingericht. Denk bijvoorbeeld aan de regering of het ambt van rechter.

De attribuerende functie: het staatsrecht kan aan deze organen en ambten vervolgens bevoegdheden toekennen (attribueren). De bevoegdheid tot wetgeving is bijvoorbeeld geattribueerd aan de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.

De regulerende functie: de bevoegdheden die aan de geconstitueerde organen en ambten zijn geattribueerd, worden ook door het staatsrecht begrensd. Een belangrijk aspect van deze regulerende (ook wel ‘beperkende’) functie is het erkennen van grondrechten.

De belangrijkste regelingen op het gebied van het staatsrecht in Nederland zijn:

  • Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
  • De Grondwet
  • De Provinciewet
  • De Gemeentewet
  • De Kieswet

Dit zijn zeker niet de enige regelingen. Deze week gaan we ons vooral bezighouden met de Grondwet.

Naast deze geschreven regels speelt het ongeschreven recht ook een belangrijke rol in ons staatsrecht. Dit is bijvoorbeeld het geval in de verhouding tussen de regering en het parlement.

Denk hierbij aan de vertrouwensregel. Deze geeft antwoord op de vraag wie in ons staatsbestel uiteindelijk het laatste woord heeft: de regering of de kamer? De regel komt erop neer dat de regering het vertrouwen (de steun) van de meerderheid van de Tweede en/of Eerste Kamer nodig heeft om te kunnen blijven regeren. Als er een conflict is tussen de regering en de Tweede en/of Eerste Kamer, hebben de Kamers het laatste woord.

Share this article:

This article is from the free online course:

Inleiding Nederlands recht: de eerste stappen in de wereld van het recht

University of Groningen