£199.99 £139.99 for one year of Unlimited learning. Offer ends on 14 November 2022 at 23:59 (UTC). T&Cs apply

Find out more
نمونه‌هایی از آسیب‌ها
Skip main navigation

نمونه‌هایی از آسیب‌ها

text

چیزهای متفاوتی هستند که به محوطه‌های باستان‌شناسی آسیب می‌رسانند. در این جا به چند مثال نگاه می‌کنیم که در پی غارت، توسعه، معدن کاوی و کشاورزی پدید آمده‌اند.

غارت

در بستر میراث فرهنگی، غارت یعنی برداشتن غیرقانونی یک اثر از یک محوطه باستان‌شناسی. این می‌تواند شامل گستره‌ای از چیزها بشود. از برداشتن یک تکه سفال در موقع پیاده‌روی در این محوطه‌ها گرفته تا وقتی که عمدا حفاری می‌کنید و آثار را برای فروش و نگهداری از محوطه خارج می‌کنید. امروزه، غارت یک موضوع جدی تلقی می‌شود و می‌تواند روی فهم تاریخی و علمی ما تاثیر بگذارد، می‌تواند اقدامی علیه هویت میراث فرهنگی یک اجتماع تلقی شود، و نگذارد که بتوانیم با گذشته‌مان تعامل داشته باشیم. تخریب منابع باستان‌شناسی توسط غارت‌گران بحرانی بین‌المللی است و میراث فرهنگ جهان را تهدید می‌کند.

حفاری‌های غیرقانونی توسط غارت‌گران حفره‌های مشخصی را در سراسر سطح یک محوطه باستان‌شناسی به جا می‌گذارند. این «گودال‌های غارت‌گری» هیچ شباهتی به تغییراتی ندارند که حاصل کار باستان‌شناسی قانونی و روش‌مند است. چنین گودال‌هایی را می‌شود در تصاویر ماهواره‌ای مشاهده کرد (تصاویر ۱، ۲، ۳، و چهار) و می‌توان از این تصاویر به شکل موثری برای زیر نظر گرفتن محوطه‌های شناخته شده‌ای به کار گرفت که غارت شده‌اند.

دیوارهای شهر باستانی دورا اروپوس در سوریه در این تصویر ماهواره‌ای دیده می‌شوند. عکس در سال ۲۰۱۱ گرفته شده و نشان می‌دهد که محوطه به خوبی حفظ شده‌ است و شبکه راست‌گوش همچنان قابل دیدن است و به جز چند گودال حفاری باستان‌شناسی که به دقت حفر شده‌اند، به سطح دست‌یازی دیگری نشده است.
تصویر ۱: دورا اروپوس، یک شهر استحکاماتی در شرق سوریه که در اوت ۲۰۱۱ در گوگل ارث دیده می‌شود. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز. (کلیک کنید تا تصویر بزرگ شود)
سراسر محوطه دورا اروپوس حالا با هزارها گودال غارت‌گری پر شده شده است– که به شکل دهانه‌های کوچک تیره دیده می‌شوند - و بن و پایه تمام ساختمان‌ها سوراخ سوراخ شده‌اند.
تصویر ۲: دورا اروپوس،‌ یک شهر استحکاماتی در شرق روسیه که در تصویر گوگل ارث در ژانویه ۲۰۱۸ دیده می‌شود. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز. (کلیک کنید تا تصویر بزرگ شود)
معبد بل به شکل یک ساختمان مستطیلی در مرکز یک مجتمع قبرستانی پرستون دیده می‌شود که بسیاری از ستون‌ها به همراه دیوارهای معبد دست‌نخورده و تمام قد باقی مانده‌اند.
تصویر ۳: معبد بل در پالمیرا، سوریه چنان‌که در گوگل ارث در فوریه ۲۰۱۴ دیده می‌شود. تصویر © ۲۰۲۱ سی‌ان‌ای‌اس/ایرباس
معبد مرکزی بل به خرده سنگ تبدیل شده و تنها گنبد ورودی آن همچنان در مرکز مجتمع پا بر جا مانده است - البته بخش زیادی از ستون‌های پیرامونی همچنانی جان سالم به در برده‌اند.
تصویر ۴: معبد بل در پالمیرا، سوریه چنان‌که در گوگل ارث در آوریل ۲۰۱۶ دیده می‌شود © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز

توسعه

بعضی از ابعاد توسعه بشر تاثیر مثبتی به همراه داشته‌اند و موجب پیشرفت شده‌اند، مثل ساخت و توسعه ساختمان‌ها و جاده‌ها. با این حال،‌ این می‌تواند امنیت میراث فرهنگی را به خطر بیندازد. فشار وحشتناک توسعه بی‌برنامه، ابداعات فراگیر، و توسعه تکنولوژی وقتی که بی‌اعتنا به محیط پیرامونی خود باشد، می‌تواند به شدت محیط طبیعی و منظرهای باستان‌شناسی را دگرگون کند و میزان تخریب آنها را چند برابر کند و از جمله به یک محوطه ما قبل تاریخ یا یک ساختمان تاریخی آسیب برساند.

با دورسنجی می‌شود تهدیدهایی را شناسایی کنیم که می‌توانند میراث فرهنگی را در خطر قرار دهند. در تصاویری که در زیر آمده، ساختمان‌ها و راه‌ را می‌توان در محدوده محوطه‌های باستان‌شناسی شناخته شده مشاهده کرد.

در محوطه جرش در اردن، توسعه متراکم شهری محوطه را در بر گرفته و در بعضی از جاها روی محوطه ساخت و ساز شده است.
تصویر ۵: جرش،‌ اردن که در گوگل ارث در نوامبر ۲۰۱۹ دیده می‌شود. تصویر © ۲۰۲۱ سی‌ان‌ای‌اس/ایرباس
در نینوا در عراق، چنان‌که در این تصویر ماهواره‌ای دیده می‌شود، بخش زیادی از شهر باستانی را زمین‌های کشاورزی مدرن پوشانده‌اند، اما وسط محوطه به طور کامل با توسعه شهرسازی مسکونی و جاده‌های اصلی پوشانده شده.
تصویر ۶: نینوا در عراق که در دسامبر ۲۰۰۴ در گوگل ارث دیده می‌شود. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز

معدن کاوی

یک تهدید عمده دیگر که با تصاویر ماهواره‌ای می‌تواند تشخیص داده شود، معدن کاوی است. برای این که بیشترین و سریع‌ترین بهره اقتصادی برده شود، اغلب محوطه‌های میراث فرهنگی به خطر می‌افتند. در واقع، مثال‌های از دست رفتن میراث فرهنگی به خاطر معدن کاوی را می‌توان در تمام قاره‌ها مشاهده کرد. در زیر (تصویر ۷ و ۸) مثال‌هایی از افزایش فعالیت‌های معدن کاوی و افزایش تهدیدِ محوطه‌های باستان‌شناسی آورده شده‌اند.

یک بخش صحرای شرقی مصر که در یک تصویر ماهواره‌ای دیده می‌شود. یک بستر رودخانه باستانی که تپه‌ها را احاطه کرده و پایه‌های سنگی یک سازه محلی باستانی را می‌شود در تپه‌ها و مرزهای کرانه‌های باستانی دید، و نشانه مشخصی از دست‌یازی دیده نمی‌شود.
تصویر ۷: منطقه‌ای در صحرای شرقی مصر که در گوگل ارث در دسامبر ۲۰۱۰ دیده می‌شود با یک زیست‌گاه باستانی مقیاس کوچک که قابل رویت است © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز.
بخشی از صحرا که در تصویر ۷ دیده می‌شود، اما هشت سال بعدتر معدن کاوی با مقیاس صنعتی سطح محوطه را به شدت تخریب کرده و با جابه‌جایی عظیم خاک بسیاری از محوطه‌ها و بستر زیست‌محیطی منطقه تخریب شده است.
تصویر ۸: همان بخش از صحرای شرقی مصر که حالا در ژوئیه ۲۰۱۸ در گوگل ارث دیده می‌شود، بعد از آن که معدن کاوی به منطقه به شدت آسیب رسانده است. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز.

کشاورزی

هزارها محوطه باستان‌شناسی در سراسر جهان زیر کشت و شخم‌زنی هستند. کشاورزی، برای همین، یک خطر عمده برای میراث فرهنگی تلقی می‌شود. «تِل»‌ها در محوطه‌های باستان‌شناسی و تپه‌ها اغلب شخم‌زده و تخت می‌شوند تا بهتر بتوان روی آنها محصول به عمل آورد. چنین زمین‌های مرتفعی اغلب ساده‌ترین هدف‌ها برای کشاورزی هستند، چون خاک قابل کشت و زه‌کشی بهتری دارند. تصاویر ماهواره‌ای ۹ و ۱۰ تاثیر کشاورزی بر باستان‌شناسی را نشان می‌دهد.

یک تِل یا تپه که در یک تصویر ماهواره‌ای دیده می‌شود، با شخم‌زنی مکانیکی سنگین در سراسر محوطه‌. مرکزِ بلندتر و پرشیب‌تر تِل دست‌نخورده باقی مانده، اما توده‌های خاک رنگ‌پریده نشان می‌دهند که فعالیت‌های مدرن شخم‌زنی بخش زیادی از دامنه پایین تپه را بریده است.
تصویر ۹: تاثیر کشاورزی و شخم‌زنی بر محوطه‌های باستانی. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز سی‌ان‌ای‌اس/ایرباس
رنگ‌پریدگی خاک در یک مزرعه که به طور مکانیکی شخم‌زده شده، مکان یک محوطه باستانی را نشان می‌دهد - شاید یک زیست‌گاه بوده باشد - که به کلی سراسر سطح آن شخم‌زده شده است.
تصویر ۱۰:‌مثالی از شخم‌زنی روی یک محوطه باستانی. تصویر © ۲۰۲۱ ماکسار تکنولوجیز
This article is from the free online

باستان‌شناسی در خطر: استفاده از دورسنجی برای حفاظت از میراث فرهنگی

Created by
FutureLearn - Learning For Life

Our purpose is to transform access to education.

We offer a diverse selection of courses from leading universities and cultural institutions from around the world. These are delivered one step at a time, and are accessible on mobile, tablet and desktop, so you can fit learning around your life.

We believe learning should be an enjoyable, social experience, so our courses offer the opportunity to discuss what you’re learning with others as you go, helping you make fresh discoveries and form new ideas.
You can unlock new opportunities with unlimited access to hundreds of online short courses for a year by subscribing to our Unlimited package. Build your knowledge with top universities and organisations.

Learn more about how FutureLearn is transforming access to education